Mặc dù hàng thủ công mỹ nghệ (TCMN) nằm trong Top 11 mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất, nhưng theo Hiệp hội Xuất khẩu hàng TCMN Việt Nam (Vietcraft), trong năm nay, mặt hàng này sẽ rất khó hoàn thành chỉ tiêu kim ngạch xuất khẩu là 1,5- 1,6 tỷ USD.
 
 
 
 
Xuất khẩu tăng, lợi nhuận giảm
 
 
Theo báo cáo của Tổng cục Thống kế, kim ngạch xuất khẩu (XK) hàng TCMN 6 tháng đầu năm so với cùng kỳ năm trước tăng 18,3%, cao hơn tốc độ tăng tổng kim ngạch XK của cả nước (16,1%). Trong đó, kim ngạch XK túi xách, ví, va li, mũ và ô dù đạt 925 triệu USD (tăng 23,6%); đồ gốm sứ đạt 218 triệu USD (tăng 6,6%); hàng mây, tre, cói đạt 110 triệu USD (tăng 5,3%)…
 
 
Mặc dù kim ngạch XK của ngành tăng, nhưng lợi nhuận thu của doanh nghiệp giảm mạnh. Ông Lê Bá Ngọc - Tổng thư ký Vietcraft - cho rằng, lợi nhuận thấp khiến doanh nghiệp không thể đầu tư tái sản xuất, trong khi chi phí đầu vào ngày một tăng.
 
 
Ông Đặng Quốc Hùng - Giám đốc Công ty TCMN Kim Bôi - cho biết, các doanh nghiệp ngành TCMN đều đang đối mặt với khó khăn từ sản xuất đến thị trường và sự ép giá của các nhà nhập khẩu. Công ty của ông đã gặp phải khó khăn khi khách hàng đề nghị giảm 20% so với báo giá, với điều kiện đến quý II/2014 mới đặt hàng. Trong khi thực tế, mức lãi doanh nghiệp thu được trên giá thành sản phẩm chưa tới 10%.
 
 
Tình hình thị trường nhiều khó khăn, cộng với đầu vào chi phí tăng cao, khiến lợi nhuận của các doanh nghiệp TCMN giảm nhiều. Phần lớn các đơn vị duy trì tốc độ sản xuất là chính mà không tính đến tăng trưởng kinh doanh. Xu hướng chung là doanh nghiệp chấp nhận làm hàng giá rẻ. Hiện tại, các thị trường XK chính của hàng TCMN Việt Nam là Mỹ, Nhật Bản, Đức… Duy nhất có thị trường Mỹ được đánh giá có sự tăng trưởng, còn các thị trường khác đều khó khăn.
 
 
Vietcraft nhận định, những khó khăn đang hiện rõ ngay trong hoạt động sản xuất nội tại. Điều bất lợi là đa phần doanh nghiệp trong ngành là những đơn vị nhỏ và vừa, nên rất nhạy cảm với sự thay đổi của thị trường và nền kinh tế vĩ mô. Số liệu thống kê của Vietcraft cho thấy, có đến 30% doanh nghiệp trong ngành 2 năm qua rơi vào tình trạng sản xuất không có lãi, buộc phải thu hẹp hoặc ngừng sản xuất.
 
 

Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) dự kiến kim ngạch XK của ngành TCMN năm 2013 vẫn sẽ dao động từ 1,5-1,6 tỷ USD, tương đương mức xuất khẩu năm 2012, chiếm khoảng 1,5% thị phần thế giới. Để hoàn thành chỉ tiêu này, theo Vietcraft, các doanh nghiệp phải bỏ tư duy "ăn xổi", đầu tư công nghệ cho sản xuất và tập trung vào sản phẩm cũng như phân khúc mục tiêu. Thúc đẩy sản xuất theo hướng kết hợp giữa công nghệ và sản xuất thủ công để vừa tăng năng suất lao động mà vẫn đảm bảo được sự tinh tế, độc đáo cho sản phẩm.Cần tạo bước đột phá
 
 
Về lâu dài, doanh nghiệp cần chú trọng khâu thiết kế, phát triển thiết kế mới. Tuy nhiên, để làm được điều này, một doanh nghiệp không thể làm được mà cần sự liên kết của các đơn vị.
 
Thời gian tới, Vietcrart sẽ có các chương trình đào tạo, cung cấp thông tin thị trường, phối hợp với các tổ chức quốc tế để thực hiện các buổi hội thảo chuyên đề về thiết kế, xu hướng thúc đẩy XK hàng TCMN vào các thị trường trọng điểm. Những hoạt động này sẽ góp phần nâng cao năng lực sản xuất, năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp TCMN.
Theo thống kê của Bộ Công Thương, hiện tại, mỗi năm thị trường hàng TCMN thế giới tiêu thụ khoảng 100 tỷ USD/năm. Riêng thị trường Mỹ mỗi năm tiêu thụ 44% tỷ trọng, khoảng 40 tỷ USD, Nhật Bản tiêu thụ 13% tỷ trọng và Đức là thị trường tiêu thụ hàng TCMN lớn nhất khối EU với khoảng 5-9 tỷ USD.

 
*Theo Báo Công Thương